بازداشت دانشجویان نخبه؛ سناریوی نخ‌نما شده دستگاهای امنیتی

بازداشت دانشجویان نخبه؛ سناریوی نخ‌نما شده دستگاهای امنیتی




پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹

بخش:
تازه‌ها - گزارش و گفت‌وگو


ماجرای بازداشت دانشمندان و نخبگان در ایران تازگی ندارد. تاکنون دانشمندان بسیاری توسط دستگاهای امنیتی بازداشت و مورد پرونده سازی قرار گرفته‌اند. جدیدترین قربانی این سیستم، دانشجویان نخبه علی یونسی و امیرحسین مرادی هستند.

دانشجویان جوانی که توسط سازمان اطلاعات سپاه ثارالله با ضرب و شتم بازداشت شدند و هم‌اکنون در بند امنیتی دو-الف زندان اوین به سر میبرند.

علی یونسی، برنده مدال نقره المپیاد نجوم کشوری در سال ۹۵ و همچنین مدال طلای المپیاد جهانی نجوم در سال ۹۶، روز ۲۲فروردین بدون اعلام دلیل دستگیری پس از ضرب‌وشتم شدید توسط مأموران بازداشت شد. در همان روز، مأموران امنیتی امیرحسین مرادی، فعال دانشجویی، را نیز بازداشت کردند که از وضعیت این دانشجو نیز اطلاع دقیقی در دست نیست.

امیرحسین مرادی، دانشجوی فیزیک و برنده مدال نقره المپیاد نجوم کشوری در سال ۹۶ است.

غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه در نشست خبری خود دو تن از دانشجویان بازداشت‌شده را متهم کرد که به گروه‌های مخالف حکومت جمهوری اسلامی وصل شده بودند.

او همچنین گفت این دانشجویان با گروه‌های ضد انقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق ارتباط گرفته بودند و تحت تعلیمات مجاهدین خلق به دنبال انجام اقدامات خرابکارانه‌ای در کشور بودند و از منزل آنها اقلام انفجاری کشف شده.

آیدا یونسی در واکنش به این سخنان آقای اسماعیلی گفته است ماموران امنیتی هنگام بازداشت برادرش گفته‌اند که هیچ نکته مشکوکی در خانه نبوده است.

خواهر علی یونسی، دانشجوی بازداشت‌شده، سخنان سخنگوی قوه قضائیه درباره برادرش را مسخره و داستان‌سازی خواند.

با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی در ایران اکثر نخبگان تنها راه رسیدن به اهدافشان را ترک ایران می دانند. بسیاری از  فارغ‌التحصیلان ایرانی که راهی برای مهاجرت‌های قانونی به کشورهای دیگر نمی‌یابند به‌عنوان پناهجو وارد کشورهای اروپا‌یی می‌شوند، در حالی که صف متقاضیان مهاجرت در برابر سفارتخانه‌های کانادا، آمریکا، استرالیا و برخی کشورهای نیازمند نیروی تخصصی در داخل ایران، هر روز طولانی‌تر می‌شود.

از طرف دیگر با توجه به سیستم جنگ طلب و خرابکارانه جمهوری اسلامی بسیاری از نخبگان و دانشمندان ایرانی حاضر نیستند تحت هیچ شرایطی در پروژه های حکومتی شریک شوند. در این صورت بسیاری از آنها توسط دستگاهای امنیتی در ایران بازداشت می شوند و با اتهامات واهی مورد پرونده سازی قرار می‌گیرند. دستگاه های امنیتی با این روند عملا دو گزینه را جلوی این نخبگان قرار می دهند؛ یا با ما همکاری کن یا اینکه سالهای بسیاری از عمرت را پشت میله های زندان سپری کن!

یکی از قربانیان این سناریو دانشمند فیزیک ایرانی، امید کوکبی بود.

امید کوکبی برگزیده المپیاد و دانشجوی دکترای فیزیک اتمی با گرایش لیزر در دانشگاه تگزاس  آمریکا است که سال ۱۳۸۹ برای دیدار با خانواده‌اش از آمریکا به ایران آمد اما در بهمن ماه آن سال و هنگام خروج از ایران، در فرودگاه بازداشت شد.

امید کوکبی پس از چند ماه به اتهام ارتباط با دولت متخاصم و کسب مال نامشروع به ۱۰ سال زندان محکوم شد.

آقای کوکبی در نامه‌ای که پس از مدتی از درون زندان منتشر کرد، گفت که به علت مخالفت با درخواست نهادهای امنیتی برای همکاری در برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی بازداشت و زندانی شده است. این دانشجوی دکترای فیزیک در حالیکه زندانی بود به سرطان کلیه مبتلا شد و با انتقال به بیمارستان، یکی از کلیه‌هایش را از بدنش خارج کردند. وی در تاریخ ۸ شهریور ۹۵ از زندان به‌طور مشروط آزاد شد ولی با حکم قضایی ممنوع الخروج شد و در حال حاضر در ایران به سر میبرد.

در سپتامبر سال ۲۰۱۳، انجمن فیزیک آمریکا جایزه آندره ساخاروف را به‌دلیل شجاعت وی در رد همکاری برای استفاده از دانش خود، در پروژه‌هایی که به زعم وی برای بشریت زیان‌آور است، علی‌رغم فشار شدید جسمی و روانی به‌طور مشترک با دکتر بوریس آلت شولر فیزیکدان روسی به امید کوکبی اهدا کرد.

قربانی دیگر این سیستم دکتر احمدرضا جلالی است. آقای جلالی پزشک و پژوهشگر ایرانی مقیم سوئد است. ایشان نیز در سال ۲۰۱۶ به دعوت دانشگاه تهران و دانشگاه شیراز به منظور شرکت در کارگاه مدیریت بحران به ایران سفر کرد ولی در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۹۵ توسط دستگاه های امنیتی بازداشت شد. کمی بعد ایشان در دادگاه به اتهام جاسوسی و همکاری با دولت متخاصم به اعدام محکوم شد. ایشان در یک فایل صوتی که از داخل زندان منتشر کرد اتهامات وارده را کذب خواند و اعلام کرد تحت فشار به اعتراف تلویزیونی اجبار شده است. آقای جلالی هم اکنون در زندان اوین به سر میبرد.

این دسته از اقدامات باعث شده است تعداد زیادی از نخبگان ایرانی برای همیشه از ایران بروند و از ترس دستگیری هیچوقت به ایران بازنگردند. اما فرار مغزها از ایران در واقع از آغاز تاسیس جمهوری اسلامی آغاز شد. آیت‌الله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی همواره تاکید می‌ورزید که ایمان مذهبی فراتر از تخصص است. همین نگاه باعث شد که در مواردی به‌عنوان مثال یک کارمند ساده به ریاست بیمارستانی برسد که ده‌ها پزشک متخصص در آن به مردم خدمت می‌کردند. بیشتر این پزشکان در سال‌های نخست حاکمیت جمهوری اسلامی ایران را ترک کردند. مهاجرت متخصصان رشته‌های دیگر نیز در چهار دهه گذشته هرگز متوقف نشده است. طبق آمار صندوق بین‌المللی پول سالانه بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار نفر از ایرانیان تحصیل کرده برای خروج از ایران اقدام می‌کنند و ایران از نظر فرار مغزها در بین ۹۱ کشور در حال توسعه و توسعه نیافته جهان مقام اول را از آن خود کرده‌است. خروج سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار ایرانی با تحصیلات عالی از این کشور معادل خروج ۱۵۰ میلیارد دلار سرمایه سالیانه از ایران است.

حال اما با توجه به پرونده سیاه دستگاهای امنیتی در ماجرای امید کوکبی و دانشمندان دیگری که حاضر نشدند در پروژه های امنیتی با حکومت همکاری کنند، مشخص نیست که  سرنوشت علی یونسی و امیرحسین مرادی  به کجا ختم شود.


ارسال این مطلب:

لينک کوتاه اين مطلب :

نظرات بسته است.